NİSAN SABAHI
Howard Fast,
Türkçesi: Şemsa Yeğin
Evrensel Yayınları, 2009
Bir yanda teknolojinin bütün olanaklarının seferber edilmesiyle oluşturulan muhteşem(!) emperyalist orduları, öte yanda ilkel araçlarla donanmış halk orduları... Ama birincisi ne için vuruştuğunu bilmediği için sürekli bir korku ve tedirginlik içerisinde, ikincisi ise ne için dövüştüğünü ve neyin uğruna ölmekte olduğunu bilmenin coşkusu içinde...
Nisan Sabahı’nda, on beş yaşında bir genç olan Adam Cooper’ın açısından sokuluyor olaylara Fast. Bu nedenle de, insanın içine yağmur yağmur işleyen ince bir duyarlık egemen romana. İnsan, elinde olmadan olayın akışına kapılıyor, kendini Adam Cooper’la özdeşleştiriyor. Onun üzüldüğü yerde üzülüp, sevindiği yerde seviniyor. Bu, özellikle toplumsal içerikli ürün verme çabasında olan bir sanatçı için, büyük bir başarıdır. Fast, bu işi, Adam Cooper’ın savaş karşısındaki tutumu kadar, aile içi çatışkılarını, babasıyla olan ilişkilerini ve İngilizlerin köye doğru ilerlemeleri üzerine içinde beliren savaşa katılma özlemlerini de anlatarak başarıyor. Bu nedenle de, bir uzun gün süren mücadele sonunda Cooper’da oluşan değişiklikleri (korku ve heyecanlarla birlikte) ustalıkla sergiliyor.
Bir yanda teknolojinin bütün olanaklarının seferber edilmesiyle oluşturulan muhteşem(!) emperyalist orduları, öte yanda ilkel araçlarla donanmış halk orduları... Ama birincisi ne için vuruştuğunu bilmediği için sürekli bir korku ve tedirginlik içerisinde, ikincisi ise ne için dövüştüğünü ve neyin uğruna ölmekte olduğunu bilmenin coşkusu içinde...
Nisan Sabahı’nda, on beş yaşında bir genç olan Adam Cooper’ın açısından sokuluyor olaylara Fast. Bu nedenle de, insanın içine yağmur yağmur işleyen ince bir duyarlık egemen romana. İnsan, elinde olmadan olayın akışına kapılıyor, kendini Adam Cooper’la özdeşleştiriyor. Onun üzüldüğü yerde üzülüp, sevindiği yerde seviniyor. Bu, özellikle toplumsal içerikli ürün verme çabasında olan bir sanatçı için, büyük bir başarıdır. Fast, bu işi, Adam Cooper’ın savaş karşısındaki tutumu kadar, aile içi çatışkılarını, babasıyla olan ilişkilerini ve İngilizlerin köye doğru ilerlemeleri üzerine içinde beliren savaşa katılma özlemlerini de anlatarak başarıyor.
***
Birbirimize
Ahmet Tulgar
Everest Yayınları, 2009
Gazete yazıları, öyküleri ve romanı ile yazı dünyamızın aykırı sesi olan Ahmet Tulgar, içinde yer aldığı toplumun hep kıyısında durarak gözlemlerini sürdüren bir yazar. Kendi sesinin özgünlüğünü korumasının belki de en önemli nedeni bu.
Birbirimize’de yer alan öykülerinde de Tulgar, her zamanki gibi kıyıdan bakmayı sürdürüyor. An’ların tanığı olan bu öyküler aynı zamanda onun ne büyük bir dil ustası olduğunu da ortaya koyuyor. Diliyle kendi kozasını örüyor, dil aracılığıyla dünyasını yeniden yapılandırıyor.
Çağdaş edebiyatımızın gerçekten özgün olan seslerini merak edenler, Ahmet Tulgar’ın yazısını izleyenler için Birbirimize bulunmaz ipuçlarıyla dolu bir öykü kitabı.
***
Kürt Sineması:

Yurtsuzluk, Sınır ve Ölüm
Müjde Arslan
Agora Yayınları, 2009
Kürtler ancak 21. yüzyılda kendi kimlikleri ve dilleriyle sinema yapmaya başladılar; sinema sanatının bir yüzyılı devirdiği, bütün ülke sinemalarının öyküde tekrarı yaşadığı bir yüzyıldan sonra. Kürt sinemasının her geçen gün uluslararası festivallerde daha çok filmle temsil edilmesi, Yılmaz Güney gibi bir efsanenin ardından Bahman Ghobadi ve Hiner Saleem’in kazandıkları ödüller, Kürt gençlerinin sinemaya yönelmesini sağladı. Sinema Kürtler için neredeyse en önemli "kendini anlatma" aracına dönüştü. Bu kapsamıyla Kürt sineması, sınırlar içerisindeki kayıp bir ülkenin, kaybolmuş bir sineması olmaktan kurtulamıyor. Yine de umutla ve inatla çekilmeye girişilen Kürt filmleri, çeşitli tarihsel, siyasal ve ekonomik sebeplerle içine kapanmış/kapanmak zorunda bırakılmış bir halkın artık dışarıya ses vermesini, dışarıya açılmasını temsil etmektedir.
***
Felsefe YazIlarI    Karl Marx
Türkçesi: Ahmet Fethi  
Hil Yayın, 2009
Felsefe tarihindeki tüm paradigmatik kopuşlar radikal bir eleştirinin sonucudur. Nitekim Marx’ın felsefesi için de böyle olmuştur. Onun felsefi girişimi kendisinden önceki tüm felsefi kavrayış biçimine yönelik bir eleştiriyle başlar ve yeni bir felsefenin ilanıyla kendisini sunar. Genellikle "felsefe olmayan bir felsefe" olarak tanımlana gelen ya da Marx’ın ünlü 11. Tez’de ifade ettiği gibi, insanın yaşamını anlayan değil, onu değiştirecek bir teorinin -ya da pratiğin- ortaya konulması amacında olan bu yeni felsefe, o halde, insanı ve yaşamını yeniden tanımlayacak, olanı ve olması gerekeni tespit edecek ve böylece geçmişi ve geleceği yeniden kuracaktır.
Marx’ın felsefi kopuş ilanı genel olarak tüm felsefe tarihine yönelik olsa da özel olarak modern düşünceyi hedef almaktadır; yani Descartes’la başlayan, insan-doğa ilişkisini bir tahakküm ilişkisi olarak tanımlayan ve dış dünyayı bilincin özel tasarımı olarak gören modern felsefenin öznelciliğini.
***
Gökyüzünü Fethetmek
İtalyan Otonomist Marksizminde Sınıf Bileşimi
ve Mücadelesi
Steve Wright
Türkçesi: Özgür Yalçın
Otonom Yayınları, 2009
Gökyüzünü Fethetmek, işçi sınıfının maddi yapısı ile onun sermayeden ve resmi emek örgütlenmelerinden otonom davranışı arasındaki ilişkiye yaptığı vurguyla ayırt edilen, özgün bir politik eğilim olarak İtalyan işçiciliği (operaismo) üzerine yapılmış kapsamlı ilk soykütük çalışmasıdır. Antonio Negri, Mario Tronti, Sergio Bologna ve diğerleri tarafından geliştirilen operaismo’nun, sermayenin toplumsal gücü ile işçi sınıfının mücadelesi arasındaki dinamik bağı anlamaya olanak veren sınıf bileşimi kavramı, 1950’lerden günümüze uzanan bu soykütüğün ana gövdesini oluşturur. Sınıf bileşimine politik bakış açısından, kapitalizmin üretim ilişkilerinde meydana gelen bütün kopuşlarda ve değişimlerde belirleyici olan, işçi sınıfının mücadelesidir.
Kapitalist gelişimin motoru olan işçi sınıfı, aynı zamanda onun yıkıcı gücüdür. Gökyüzünü Fethetmek, kapitalist iktidara bir saldırı olarak bu yıkıcı gücün politik hareket yasalarının keşfine adanmış bir eğilim olan operaismo içinde eleştirel ve tarihsel bir keşiftir.
‘Kapitalist gelişme, bir konjonktür zinciri boyunca hareket eder. Bu zincirin her halkası açık bir çatışma, doğrudan mücadele, bir güç edimi için olanak sunar ve inanıyoruz ki zincir, sermayenin en zayıf olduğu noktadan değil, işçi sınıfının en güçlü olduğu yerden kopacaktır.’
***
Niteliksiz Adam II,
Robert Musil,
Türkçesi: Ahmet Cemal
YKY, 2009
Avusturyalı yazar Robert Musil’in (1880-1942) Niteliksiz Adam başlıklı dev romanı, günümüzde modernizmin roman alanındaki birkaç başyapıtından biri sayılmaktadır. Kafka, Joyce ve Hermann Broch’la birlikte yirminci yüzyıl romanının kurucuları arasında yer alan Musil, 1921 yılından başlayarak ölünceye kadar Niteliksiz Adam üzerinde hemen her gün çalıştı. Romanın ilk iki kitabı 1930’da, üçüncü kitabı ise 1933’te yayımlandı. Tamamlanmadan kalan dördüncü ve son bölümün yayımlanması ise ancak aradan neredeyse yirmi yıla yakın bir süre geçtikten sonra gerçekleşebildi.
Niteliksiz Adam, gerçek anlamda bir çağ ve geçiş dönemi romanıdır. Yazarın “İmpkralya” diye adlandırdığı, gerçekte 19. yüzyılın sonunda ve 20. yüzyılın başında artık çöküş sürecine girmiş olan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’nu simgeleyen bir ülkede Musil, modernizm sürecindeki bir toplumun ve bireyin tüm çalkantılarını sergilemeyi amaçlar. Bu çalkantılar, romanın başkişisi, yani “niteliksiz adam” olan Ulrich’in kimliği aracılığıyla sergilenir. Ulrich, bir ayağıyla eski’de, öteki ayağıyla yeni’de durmaktadır. Bütün sorun, onun bu geçiş konumunun doğal sonucu olan çelişkilerin üstesinden gelip gelemeyeceği sorusunda odaklanır. Bu roman üzerine çok önemli bir inceleme kaleme alan Virgil Newmoianu’ya göre Niteliksiz Adam, dikkatli bir okura yalnızca bir geçiş dönemini değil, yakın geleceği de çok çarpıcı biçimde sergileyen başyapıtlardan biridir.